TÜm YÖnlerİyle Anitkabİr
ANITKABİR'İN ÖZELLİKLERİ
Anıtkabir'in Rasattepe'de
yapılmasına karar | (...) Ülkü DO?ANÇAY
Ülkü'nün annesi Selanikli Vasfiye Han?m Atatürk'ün |
verildikten sonra Başbakanlıkça kurulan Anıtkabir komisyonu tarafından Anıtkabir'de
bulunması gereken | annesi Zübeyde Han?m taraf?ndan evlatl?k olarak al?n?p büyütülmü?tür. Zübeyde Han?m |
genel nitelikler hakkında bir bildiri yayınlandı. Bildiri şöyle
özetlenebilir:
1. | ile Selanik'e sonra ?stanbul'a oradan da Ankara'ya birlikte gelen Vasfiye |
Anıtkabir bir ziyaretgah olacaktır. Ziyaretgahın giriş bölümü binlerce
insanın Türk | Han?m Zübeyde Han?m ölünce de Atatürk'ün k?z karde?i Makbule Atadan'?n |
Ulusu'nun ATA'sı önünde eğilerek saygılarını sunmasına elverişli olacaktır.
2. Bu | yan?nda kalm??t?r. Daha sonra evlenen Vasfiye Han?m'?n do?an k?z çocu?una |
anıt Büyük ATA'nın; asker devlet adamı büyük politika
ve bilim | Atatürk daha yüzünü görmeden "Ülkü" ad?n? koymu?tur. Ülkü büyüdükçe Atatürk'ün |
adamı büyük düşünür ve nihayet yaratıcı büyük dehanın
vasıflarının güç | ona olan sevgisi de büyümü?; onu yurt gezilerinde yan?nda götürmeye |
| ve yeteneklerinin bir sembolü olacaktır. O'nun kişiliği ile
oranlı bulunacaktır. | ba?lam??t?r. Atatürk Ülkü'nün özellikle ya??na göre olgun davran??lar?ndan ve zekas?ndan |
3. Türk Ulusu ve ATA'sına saygılarını göstermek isteyenler
ATA'nın katafalkı | çok etkilenmi?tir. Atatürk öldü?ünde Ülkü be?buçuk ya?lar?ndayd?.
(...) |
önünde eğilerek bunu gerçekleştireceklerdir.
4. Anıtkabir'in bir şeref
holü bulunacaktır. | Afet ?NAN (1908-1985)
Atatürk 11 Ekim 1925'te ?zmir'e geldi?inde birçok |
Atatürk'ün lahdi buraya konulacağı için bu anıtın ruhu
ve en | kurumun yan? s?ra okullar? da gezerek konu?malar yapt?. Yine o |
önemli bölümü şeref holü olacaktır. Şeref Holü başta
Türk Ulusu | günlerde ?zmir ilkokullar?ndan birinde bir toplant?da Afet Han?m'la kar??la?t?. Afet |
olduğu halde ulusumuza saygılarını sunacak yabancı devlet temsilcilerinin
ATA'nın lahdine | ?nan ilkö?renimini Eski?ehir'in Mihal?çç?k ilçesinde Ankara ve Biga'da tamamlad?ktan sonra |
| yönelebilecekleri büyük bir salon olacaktır. Bu holde sağlanacak
ululuk ve | Bursa K?z Ö?retmen Okulu'nu 1925 y?l?nda bitirmi?tir. ?lk görevine 17 |
güçlülük tesirleri yarışmacılara bırakılmıştır.
5. Anıtkabir'de bir Atatürk
Müzesi olacaktır. | ya??ndayken babas?n?n görevi gere?i bulunduklar? ?zmir'de Reddi ?lhak ?lkokulu'nda ba?lam??t?r. |
6. Anıtkabir'i ziyaret edecek büyüklerimizin ve yabancı devlet
temsilcilerinin duygu | Atatürk Afet ?nan'?n ailesinin Makedonya kolunu tan?d???ndan kendisinin meslek ve |
ve düşüncelerini yazacakları bir özel defter bulunacaktır.
PROJE
YARIŞMASI
Anıtkabir | durumu ile ilgilenir. Afet ?nan'?n iste?i ö?renimini sürdürmek ve yabanc? |
Komisyonunun belirlediği ilkeler Anıtkabir proje yarışması şartnamesinin temeli
oldu. Böylece | dil ö?renmektir. Bunun yerine getirilmesi için Atatürk Afet ?nan'?n babas? |
| Anıtkabir Serbest Proje Yarışması şartnamesi uluslar arası mimarlar
tüzüğüne uygun | ve annesi ile görü?erek kendisini o y?l ?sviçre'nin Lozan ?ehrine |
| olarak Türkçe ve Fransızca dillerinde hazırlandı ve hükümet
tarafından 1 | Frans?zca ö?renmeye gönderir (1925 - 1927). Sonra ?stanbul'da Frans?z K?z |
Mart 1941 tarihinde yarışma açıldı.
Yarışmanın açıldığı yıl
İkinci Dünya | Lisesi (Notre Dame de Sion)nde bu ö?renimini sürdürür (1928-1929). Ortaö?renim |
Savaşı'nın en kanlı en çetin zamanıydı. Avrupa'nın Asya'nın
ve Afrika'nın | tarih ö?retmenli?i s?nav?na girerek ö?retmenlik belgesini al?r ve Ankara Musiki |
| bir kısmı savaşın içindeydi. Yarışma süresi 8 aydı.
Bu kısa | Ö?retmen Okulu'na Tarih ve Yurt Bilgisi ö?retmeni olarak atan?r (1929-1930). |
| sürede Anıtkabir projesinin yetiştirilemeyeceği anlaşıldığından Bakanlar Kurulu tarafından
süre 4 | Türk Tarih Kurumu'nun kurulu? çal??malar?nda yer alm?? ve orada uzun |
ay daha uzatıldı.
Yarışma için hükümetçe uluslararası tanınmış
yerli ve | y?llar Asba?kanl?k yapm??t?r. Ankara Üniversitesi Türk ?nk?lap Tarihi Enstitüsü'nün de |
| yabancı sanatçılar ve Bayındırlık Bakanlığınca belirlenen yüksek mimarlardan
oluşan tarafsız | müdürlü?ünü yapm??t?r. Akademik çal??malar?na devam eden Afet ?nan 1938'de lisans |
bir jüri oluşturuldu.
Yarışma umulandan daha fazla ilgi
uyandırdı. Yarışmaya | 1939'da doktora çal??malar?n? tamamlayarak 1942'de doçent ve 1950'de de profesörlü?e |
Türkiye Almanya İtalya Avusturya İsveç Fransa ve Çekoslovakya'dan
toplam 47 | yükselir. Prof. Dr. Afet ?nan'?n Atatürk ve Türk tarihi ile |
proje katıldı. Bu projelerden 3 tanesi ödüle 5
tanesi takdire | ilgili birçok yay?n? bulunmaktad?r. 8 Haziran 1985 tarihinde ölmü?tür. Atatürk |
değer görülmüştür.
ÖDÜLE LAYIK GÖRÜLEN PROJELER
1-
Prof. Johannes | vasiyetnamesinde Afet ?nan için; "ya?ad??? müddetçe ?imdilik (?imdiki halde) ayda |
Kruger (Almanya)
2- Prof. Emin Onat -
Doç. Orhan | 800 lira verilecektir" diye vasiyette bulunmu?tur.
|
Arda (Türkiye)
3- Prof. Arnaldo Foschini (İtalya)TAKDİRE LAYIK
GÖRÜLEN PROJELER | |
1- Mimar Ronald Rohn (İsviçre)
2- Mimar Giovanni
Muzio (İtalya) | |
3- Mimar Giuseppe Vaccaro - Mimar Gino Franzi
(İtalya)
4- | |
| Mimar Hamit Kemali Söylemezoğlu - Mimar Kemal Ahmet
Aru - | |
Mimar Recai Akçay (Türkiye)
5- Mimar Ferudun Akozan
- Mimar | |
M. Ali Handan (Türkiye)
Jüri "Ödül verilmeye değer"
bulduğu üç | |
| eserden hiçbirini ötekine üstün görmemişti. Bu üç eserden
birini seçme | |
| yetkisi "Anıtkabir" Proje Yarışması Şartları" gereğince hükümete verilmişti.
Hükümet bu | |
| konuda yetkili birçok kişinin de düşüncelerini dikkate alarak
7 Mayıs | |
| 1942 tarihinde Türk mimarlarının eserlerinin uygulanmasına karar verildi.
Bu karar | |
şu düşüncelere dayanıyordu:
1- Yarışmayı kazanan üç proje
birçok yönden | |
aynı değerdedir.
2- Fakat bu projelerden Türk mimarlarının
yaptığı eser | |
| anıta esas teşkil eden "Milli Konu"yu daha başarılı
ifade etmiştir. | |
3- Jüri raporunda belirttiği gibi bu projenin araziye
uygunluğu diğerlerinden | |
daha üstündür.
Bu karardan sonra jüri raporunda öngörülen
değişikliklerin yapılması | |
| için yeni bir komisyon kuruldu. Projede yapılacak değişiklikler
Prof. Emin | |
Onat ve Doç. Orhan Arda ile görüşülerek kararlaştırıldı.
Projede kale | |
| ekseni ve şeref holünün etrafındaki bölümler binanın anıtsal
niteliğini kaybettirdiğinden | |
eleştiriliyordu.
Prof. Emin Onat ve Doç. Orhan Arda
çalışmalarını 7 | |
Ekim 1943'te tamamlayarak komisyona teslim ettiler. Komisyonun hazırladığı
rapor proje | |
ve maketler Bakanlar Kurulunda incelenerek projenin uygulanmasına 18
Kasım 1943 | |
tarihinde karar verildi.
| |