El Temizligi Ne Kadar önemlidir

Günümüzde Çoğunlukla İhmal Edilen El Temizliği Ellerimiz dış dünya	(...) Antalya - AtatÜrk MÜzesİ 1930 yılı Mart ayının
ile olan bağlantılarımız-dır. Günlük ihtiyaçlarımızı karşılarken bir iş yaparken ellerimizi	başlarında Atatürk İzmir'deydi. Havalar soğuk gidiyordu. Antalya'nın ılık ikliminde bir
kullanırız. Vücudum uza solunum mekanizması dışında aldığımız her şey ellerimiz	hafta dinlenmeyi düşündü. 5 Mart 1930 günü karayolu ile İzmir'den
vasıtasıyla girer. Günlük hayatımızda ellerimizi kullanmadığımız bir saha yok gibidir. Vücudumuzun	Antalya'ya hareket etti. Isparta Burdur derken 6 Mart 1930 günü
fonksiyonlarını tam ve sağlıklı yapabilmesi için çalışma düzenini bozucu zararlıların	öğleden sonra Antalya'ya geldi. Kepez'den şehre kadar halk yolun iki
vücudumuza girmemesi gerekir. Giren her zararlının faaliyeti kaynak-taşıyıcı-vücut üçgeni içinde	yanını doldurmuştu. Saat tam 16. 00 da Tophane Meydanına gelen
cereyan eder. Ellerimiz bazen hem kaynak hem de taşıyıcı olur.	Atatürk'e armağan etmişlerdi. Köşkün önü mahşerdi. Atatürk kısa bir süre
Kaynak ve taşıyıcının temiz tutulması zararlı hastalık yapıcı âmillerin bedenimize	Köşk'te dinlendikten sonra balkona çıktı. Halk çılgınca alkışlıyordu. Atatürk burada
verecekleri zararı önler. Kirli ve atıkların olduğu zeminlerde çıplak gözle göremediğimiz	kısa bir konuşma yaparak Antalyalılara teşekkür etti. O akşam Türk
canlılar vardır. Çevreden ellerimiz vasıtasıyla vücudumuza giren bu küçük canlılar	Ocağındaki toplantıya katılarak gençlerle memleket sorunları üzerine görüştü. Gece yarısına
hastalık yaparlar. Çevreden bağırsak kurtları gibi bazı canlıların yumurtalarını da	doğru Köşküne çekildi. Atatürk Antalya'da 12 Mart 1930 sabahına kadar
alırız. Bu bakımdan ellerimizin temizliği çok önemlidir. El temizliğinin gerekliliğine	tam bir hafta kalmıştı. Bu süre içinde Antalya'da geziler yaptı.
dair birçok araştırmalar yapılmıştır. El parmaklarında mikropların barındırdıkları ve yaşadıkları yerler	Müzeleri eski eserleri gezdi. Narenciye bahçelerinde üreticilerle görüştü. Dinlendi. 12
tırnak ve parmak aralarıdır. Buralar nemlenmeye ve kirliliğe yatkın kapalı	Mart 1930 sabahı saat 10 da arkadaşlarıyla birlikte Ankara'ya döndü.
bölgelerdir. Bİr araştırmaya göre uzun tırnakla yemek yiyenlerle kısa tırnakla	Atatürk Antalya'ya 10 Şubat 1931 günü öğleye doğru tekrar gelmişse
yemek yiyenler arasında yemekten sonra yapılan kültürlerde bakteri nispetleri karşılaştırılmış	de o gün Antalya'da kalmamış İzmir'den beri kıyıları tarayarak gelen
uzun tırnaklılarda mikropların dört kat daha fazla olduğu tespit edilmiştir.	Ege'de o gün Antalya'da kalmamış İzmir'den beri kıyıları tarayarak gelen
Yine başka bir araştırmada yemekten önce ellerini yıkayanlarla yıkamayanlardan bakteri	Eğe Vapuru ile Silifke'ye geçmişti. Atatürk'ün Antalya'ya üçüncü ve son
örnekleri alınmış ve yemekten önce el yıkayanların (% 87) yıkamayanlara	gelişi 1935 yılı Şubat ayına rastlar. Atatürk 16 Şubat 1935'te
(% 357) göre ellerinde daha az mikrop tespit edilmiştir. Özellikle gıda	Ege Vapuru ile İzmir'den hareket etmiş 18 Şubat 1935 Pazartesi
sektöründe çalışanların el temizliğine çok dikkat etmesi gereklidir. Salmonella gibi	günü saat 13. 30'da Antalya iskelesine çıkmıştı. Yanında kız kardeşi
besin zehirlenmesi yapan mikroplar eller vasıtasıyla bulaşır. Salmonella E.coli Enterobakler	Makbule Atadan Nebile Hanım Prof. Afet İnan Fahrettin Altay Nuri
Staphylococcus aureus Fecal streptococcus'lar ve Closteridiumperferinges gibi mikroplar kötü tuvalet	Conker Cevat Abbas Gürer yaverler ve başkaları vardır. İskeleden faytonlarla
hijyeni olan insanlarda bulunmuştur. Sebze bisküvi çikolata gibi gıda sektöründe	doğruca Köşküne gelen Atatürk burada akşama kadar dinlendi. Akşam Erenkuş'a
iş görenlerin tuvalet hijyenleri iyi olanlarla diğer sektörde hijyene dikkat	oradan tekrar köşke geldiler. Geceyi Köşkte geçiren Atatürk ertesi günü
etmeye çalışanlar arasında yapılan araştırmada gıda sektöründe çalışanların % 8'inde	gece saat 22. 30 da Ege Vapuru ile Taşucuna hareket
diğer çalışanların ise % 36'sında bakteri kolonilerine rastlanmıştır. Gıda sektörü dışında	etti. Antalyalıların Atatürk'e hediye ettikleri Atatürk Köşkü iki katlı üzeri
el temizliğine dikkat edilecek en önemli sahalardan biri de sağlık	kiremit çatı taş bir yapıdır. Girişinde uzun bir hol holün
sektörüdür. Eller bulaşıcı hastalıkların hastadan hastaya hastadan sağlık personeline personelden	sağında bir salon bir oda banyo ve mutfak solonda da
hastaya taşınmasında en Önemli organdır. Özellikle hastahaneler hemen her türlü	iki oda ve üst kata çıkan merdiveni vardır. Üst katta
mikrobu barındırırlar. Hastahane üzerinde yapılan bir araştırmada mesaiden önce ve	ise holden ayrı olarak birisi balkonlu olmak üzere yedi odası
sonra hemşirelerin el kültürleri alınmıştır. Mesaiden önceki Örneklerde % 43	vardır. Atatürk merdivenin karşısındaki odada yatmıştır. Atatürk'ün ölümünden sonra Antalya
olarak tespit edilen gram (-) bakteri üreme nispeti mesai sonrasında	Atatürk Köşkü Özel İdareye geçmiş 1939 da Akşam Kız Sanat
% 76 olarak bulundu. Hemşireler yoğun bakım ünitesinde çalışırken %	Okulu ve Kız Enstitüsü binası olara kullanılmıştı. 1952 yılında Tarım
33'ü mikroplarla temas etmişlerdir. Elini suyla 5 kere yıkayan yoğun	Bakanlığına devredilen Köşk son yıllara kadar Teknik Ziraat Müdürlüğünün büroları
bakım hemşirelerinin % 10'unda gram (-) bakteriler görülmüştür. Bir kere	olarak kullanılmıştır. 1980 yılından sonra Kültür Bakanlığına devredilin Köşk onarılmış
yıkayanlarda ise bu nispet % 30 olarak bulunmuştur. Bu araştırmaya	Atatürk Müzesi olarak ziyade açılmıştır. (...) Yalova'da AtatÜrk
göre hastaya el değmeden önce ve sonra el yıkanması bakteri	KÖŞklerİ Kaplıcaları ile ün yapan Yalova'ya Atatürk ilk olarak 1927
sayısını önemli ölçüde azaltmıştır. Hastaya temastan önce ellerini yıkayıp eldiven giyenlerde	yılında gelmiş bundan sonra hemen her yıl özellikle Temmuz -
bunları yapmayanlara göre daha az bakteri kolonisi görülmektedir. Yoğun bakım	Ağustos aylarında gelerek kısa ve uzun süreler dinlenmiştir. 15 defa
ünitesinde doğum ve enfeksiyon hastalıkları ünitelerinde enfekte cilt hastalıklarının olduğu	Yalova'ya gelen ve bu gelişlerinde 3 aydan fazla süre Yalova'da
bölümlerde ve yanık ünitesinde çalışan hemşirelerden alınan örneklerde hemşirelerin %	kalan Atatürk son olarak geldiği 22 Ocak 1938 tarihinde Termal
60'ında Staphylococcus aureus mikroplarına rastlanmıştır. Özellikle hastahane ve sağlık kuruluşlannm bazı	otelinde iken kendisini ölüme götüren hastalığı teşhis edilmiştir. Atatürk'ün Yalova'ya
bölümleri bulaşıcı hastalıkların âmilleri bakımından çok zengindir. Gerek burada çalışan	sık sık gelişleri günlerce haftalarca Yalova kaplıcalarında banyo almaları dinlenmeleri
sağlık personelinin gerekse dışarıdan ziyarete gelen hasta ziyaretçilerinin ellerini rastgele	üzerine ayrı ayrı yerlerde Köşkler yaptırılmış yada mevcut köşklerin birinde
yerlere sürmemesi eğer sürmüş ise ellerini yıkaması gerekir. Ellerimizi yıkarken kullanılan	misafir edilmiştir. Bu köşkleri şöyledir. 1. Millet Çiftliği Köşkü: Atatürk
su çok önemlidir. Plâstik bidonlarda bulunan suyla ve boru suyuyla	adına kurulan sonradan millete mal edilen yalova Millet çiftliğinde 1929
el yıkayanlardan alınan bakteri örneklerinde plâstik bidonlarda bulunan su ile	yılında Atatürk için yaptırılmıştır. 4 gen planlı iki katlı kagir
el yıkayanların % 41 'inde Diphteroid ve Diplococcus adı verilen	küçük bir yapı olan köşkün ilk yapıldığı yeri Atatürk beğenmemiş
mikroplara rastlandı. Plâstik kapların su borularına göre daha fazla mikrop	Köşk şimdiki yerine çekilmiştir. Bu yüzden halk arasında yürüyen köşk
barındırdığı müşahade edildi. Ellerimizin temizlenmesinde kullanılan maddeler: Su Sabun (sıvı veya katı) Alkol Cerrahî	adıyla anılmaktadır Atatürk köşkünün alt katında geniş bir salon üst
solüsyon Chlorhexidin Hıbısol Proviodine Detrol Salvon Zefiran Yer temizliğinde lysol spray çamaşır suyu kullanılır. Yapılan araştırmada	katında Atatürk'e ait yatak odası vardır. Atatürk'ün kullandığı eşyalarla birlikte
herhangi bir yer yukarıda sayılanlarla lysol sprayla dezenfekte edildiği zaman	köşe bugün müze olarak düzenlenmiş ve ziyarete açılmıştır. 2. Baltacı
virüs miktarında % 997 nispetinde azalma olduğu görülmüştür. Ellerimizi sabunlu su	Çiftliği Köşkü :Yalova kaplıcaları üzerinde bugün Devlet üretme çiftliği olan
ile yıkadığımız zaman gram (-) bakterilerin miktarının düştüğü tespit edilmiştir.	eski Baltacı çiftliğinde iki katlı ahşap çatılı bir köşktür. XIX.
Sabunlu suyla el ne kadar çok yıkanırsa mikropların miktarı da	yy sonlarında yaptırılmış Atatürk Yalova gezileri sonlarında bu köşke sık
o nispette azalır. Temiz suyla yemekten önce el yıkayanların %	sık misafir olmuştur. Bugün devlet üretme çiftliği idare binası olarak
47'sinde bakterilerde azalma olduğu gözlemlenmiştir. Cerrahî Solüsyonlar El temizliğinde alkol kullananlar arasında	kullanılan köşkün bir odası (Atatürk odası) tanzim edilmiştir. Oda da
yapılan kültürlerde % 30 oranında bakteri ürediği görülmüştür. Alkolün çeşitli	Atatürk'ün hatıralarını taşıyan eşyalar korunmakta ve ziyaret edilmektedir. 3. Atatürk
karışımlarla birlikte kullanıldığında elde edilen solüsyonlarla mikroplu bölgeler temizlenince; Savlon	Köşkü: Yalova'nın 12 km neyindeki tarihi Yalova kaplıcalarının bulunduğu yerde
+ % 70'lik alkol % 99 Proviodine + Hıbısol %	yüksekçe bir tepenin eteklerindedir. 1928 yılında Deniz Yolları İdaresince Cumhurbaşkanlığı
95-97 Chlorhexidin + % 70'lik alkol % 90-93 nispelinde daha	köşkü olarak yaptırılmış ve Atatürk kaplıcalarda banyo aldığı ve dinlendiği
tesirliydi. Alkol + sabun'un Chlorhexidin'e göre % 25 daha az etkili	günlerde çok defa bu köşkte kalmıştır. Köşk iki katlıdır. Alt
olduğu görülmüştür. 10 Chlorhexidin'in alkol + sabun'a nazaran gastro-intestinial sistemden	katta geniş bir salon ve çalışma odaları üst katta yatak
ellerimize bulaşan mikroplar üzerinde daha fazla tesirli olduğu gösterildi. Chlorhexidin	odaları dinlenme ve banyo daireleri vardır. Atatürk'ün yatak odası ve
kullanımından sonra yoğun bakım ünitelerindeki enfeksiyon nispetinde önemli derecede azalma	banyosu tüm eşyaları ve mobilyası ile muhafaza olunmaktadır 4. Yalova
olduğu gözlenmiştir. Her şeyin bir riski ve yan tesiri olduğu gibi	Termalde Atatürk Odası: Atatürk'ün emirleriyle 1934 yılında inşasına başlanılan Termal
içinde alkol bulunan dezenfektanlar lâstik eldivenler ve cerrahî dezenfektanların kullanımı	oteli ancak 1938 yılı Ocak ayında tamamlanabilmiş 22 Ocak 1938
neticesinde vücudumuzun bazı organlarında doku reaksiyonları görülmektedir. Bunlar genellikle irritasyona	tarihinde özel treni ile Derince istasyonuna gelen Atatürk oradan Yalova'ya
(tahrişe) bağlı tesirlerdir. Derideki Tesirleri: Ciltte kızarıklık egzema kaşıntı şeklinde belirtiler	gelmiş otelin açılışında bulunarak ilk konusu olmuştur. burada özel dairelerinde
görülür. İsveç toplumunda yapılan bir araştırmada ellerini cerrahî solüsyonlarla yıkayan	1 Şubat 1938 tarihine kadar 10 gün dinlenen Atatürk banyo
kişilerin % 42'sinde el ve parmaklarda görülmüştür. 6 Cilt reaksiyonlarını	almış banyodan sonra özel doktoru Prof . Dr. Nihat Reşat
en fazla Chlorhexidin yapmaktadır. Bunun yanında eldiven alkol ve özellikle	Belger tarafından muayene ve hastalığı teşhis edilmiştir. Yalova Termal otelinin
cerrahî solüsyonların alerjik reaksiyon yaptığı ispatlanmıştır. Solunum Yollan Şikayetleri: Özellikle astmatik	üst katlarındaki Atatürk'ün özel dairesine yine özel bir asansörle çıkılmaktadır.
belirtileri andıran soluk alıp vermede zorluk boğazda yanma öksürük gibi	Bugün ( Atatürk'ün yatak odası) adı altında korunan dairenin bir
belirtiler yapmaktadır. Göz Şikayetleri: Alerjik göz reaksiyonları. gözde kaşıntı sulanma yanma	holü bir odası birde banyosu bulunmaktadır. Yatak odasına Atatürk'ün ceviz
gibi belirtiler olmaktadır. 6 En ağır belirliler ise ektopik bünyelilerde	bir karyolası vardır. Üzerinde bej renk bir yorgan örtülüdür. Oda
görülmüştür. Reaksiyonlar el yıkama prosedürleri lâstik eldivenler ve diğer bir	da üç koltuk bir kanepe birkaç sandalye bir de masa
kere kullanılıp atılan malzemelerin kullanılması ile alâkalıydı. Anaflaksi Reaksiyonları: Lâstik eldivenlere	masa üzerinde kristal bir sürahi ve iki bardağı yer almaktadır.
bağlı olarak iki vaka bildirilmiştir. Ağız içi Reaksiyonları: Ağız içinde yanma	Özel asansörle inilen Atatürk'e ait banyo dairesinin ise bir dinlenme
kızarma şişlik belirtileri meydana gelir. Özellikle cerrahî solüsyonlardan Chlorhexidin'in yaptığı	salonu bir banyo havuzu ve masaj odaları ve mermer küvet
reaksiyondur. 6 Kurulama Usulleri: Ellerimizi yıkadıktan sonra kurulamak için tekrar bir	bulunmaktadır.
şeyle temasta bulunuyoruz halbuki bu temasla tekrar hastalık yapıcı âmillerin
bulaştığı yapılan bir araştırmada gösterilmiştir. Kurulama çeşitlerini; 1- Bez havlular
ile kurulama 2- Kâğıt havlular ile kurulama 3- Elektrik ısıtıcı
ile kurulama olarak üç şekilde inceleyebiliriz. Kâğıt havlu ve elektrikli ısıtıcılar
ile kurulandıktan sonra da ellere tekrar bakteri bulaştığı yapılan araştırmalarda
gösterilmiştir. Bu usuller arasında en az mikroba kurulanmak için elektrikli
ısıtıcıyı tercih edenlerde rastlandı. Daha sonra sırasıyla kâğıt havlu kullananlarda
ve bez havlu kullananlarda artan miktarlarda mikroba rastlandı. Araştırmalarda eller
yıkandıktan sonra kendiliğinden kurumaya bırakıldığı zaman bakterilerin bulaşıp bulaşmadığına dair
bir araştırma yapılmamıştır. Ellerin ıslak bırakılıp sadece deri ve çevre
harareti ile kurumaya bırakılması daha tercih edilir bir metot gibi
görülmektedir. Hastahanelerde mikropların barındığı personelin el yüz yıkama yerlerinde başka maksatlar
için kullanırken temas edilmiş solüsyonlarda yeni doğan çocukların zatürree sepsis
ve cilt hastalıklarını önlemede asetikasitle muamele edilen kateterlerinde zamanla mikrop
ürediğinden el yıkama sıvısı olarak iyot kullanılması uygun bulunmuştur. Sıvı sabun
tıbbî sıvı sabun ve % 70'lik alkol ile eller yıkandıktan
kâğıt peçete havlu ve elektrikli kurutucu ile kurulandıktan sonra parmak
uçlarında mikroplardan E.coli ve Rotavirus'ların mevcut olduğu görüldü. 4 Enfeksiyon
âmillerine karşı hastadan sağlıklıya ve hastadan hastaya bulaşmayı önlemek için
tıbbî dezenfektanlar (mikrop öldürücüler) özellikte iş yerlerinde işçi sağlığını korumada
çok önemlidir. İş yerlerinde el yıkamadan sonra kullanılan eldivenler enfeksiyon
hastalıklarını önler. Tıbbî dezenfektanlar eldivenler irritasyon (tahriş) yapıp alerjik dermatit
meydana getirebilir. Ellerdeki dermatitler enfeksiyon âmillerinin yerleşmesini ve başkalarına bulaştırma
riskini artıran faktörlerdendir. Sabunlu suyla fazla sayıda yıkamak cilt tahrişlerini
Önlemede en uygun tercihtir. Yapılan araştırmalarda ellerin özellikle bağırsak bakteri ve
virüslerini taşıdığı el yıkama solüsyon kullanma eldiven takma ile bu
oranın düştüğü tespit edilmiştir. El yıkamada çeşme suyu sabunlu su
cerrahi sabunlar kullanılmalı kurulamada ise elektrikli kurutucular tercih edilmelidir. Temizlik
sağlığı korumada en önemli bir faktördür. Temiz bir el insana
temiz ve sağlıkla yaşanan dünyaların kapılarını açar. Bundan dolayı diyoruz
ki; temizlik elden başlar elde biter. Özet olarak: 1- Eller bir
yere temas ettikten sonra mutlaka yıkanmalıdır. 2- Eller yemekten önce ve
sonra yıkanmalıdır. 3- Yıkamada çeşme suyu tercih edilmelidir. 4- Hastahanelerde ve enfeksiyon
kaynaklarının çok olduğu kirli yerlerde çalışanlar günün belli saatlerinde cerrahî
solüsyonlar kullanmalı (günde 1-2 defa) bunun dışında her temastan sonra
ellerini sabunlu suyla yıkamalıdır. Cerrahî solüsyonların alerjik tesirleri fazla olduğu
için evlerde sıvı sabunlar tercih edilmelidir. 5- Yaşadığımız çevre mutlaka temiz
tutulmalıdır. Temizlik için cerrahî solüsyonlar veya çamaşır suyu kullanılmalıdır. 6- Eller
yıkandıktan sonra kurulamak için ya elektrikli ısıtıcılar kullanılmalı ya da
eller ıslak olarak kendi hâlinde kurumaya bırakılmalıdır. KAYNAKLAR 1- Guemher Slh. Gram
(-) bacilli as non transient flora on ihe hand of
hospital personel J.CIin Microbiul. 3987 Mar 25:3 488-90 2- Rossoff L.J.
Is hand washing really needed in an intensive Care Unit.
Crit Care Med. 1995 jul 23:7 1211-6 USA 3- Ayliffe
G.A T Study demonstrated bacterial species on hands and nails
of food-handlers before and after handwashing Joumal Arricle. 4-Ayliffe G.A.Bridges le.
Comparison of two methods for assessing the removal of total
organisms and. Pathogens from the skin I Hug (Lond) 1975
4ct 75:2 259-74 5- Jacobsen N. Occupational health problems and. Adverse
palient reaclions in orthodontics Eur. J Orthod. 1989 Aug. 11:3.254-64 6-
The purpose of the present survey was to assess the
nature and extent of adverse rcactions to materials and procedurs
among personnel in periodontal practice and procedurs among personnel in
periodontal practice and their palients. J.Clin periodontol. 1989 Aug 16:7.
42833 Joumal Article. 7- Ansan S.A Invivo protocol for testing efficacy
of handwashing agents againts viruses and bacteria. Experiments with rotavırus
and E.Coli Departmant of microbiolgy and immunology. Faculty of Medicine.
University of ottawa ontario. Canada. 8- De Wit J.C. some aspects
of microbial contamination of hands of workers in food industries.
Zentrabl Bakleriol Mikrobiol Hyg (B). 1981 jan. 172:4-5. 390-400 for
several hours under ambient conditions Disinfectants PD; Rhinovirüs I DE/IP
USA 9- Doebbeling BN. Comparatine efficacy of alternative hand washing in
reducing nasocomial infections in intensive care units (şelf comments) N.
Engl. J:Med.l992 Jul 9. 327:2 88-93

nukro