Atatürkün Son Saatleri

ATAMIZIN son saatleri SON SAATLER Tüm tedavilere rağmen günden güne	(...) AtatÜrk'Ün Ankara Orman ÇİftlİĞİnde Ve Çubuk Barajindakİ KÖŞklerİ
eriyen Atatürk 8 Kasım 1938 günü şiddetli bir rahatsızlık daha	Atatürk başkent Ankara'nın 7 km batısındaki çorak topraklarda örnek bir
geçirdi. Saat altı buçuk gibi gelen bu rahatsızlıkta Atatürk'ün midesi	çiftlik kurmayı düşünmüştür. Türk çitçisine toprak ve tabiat şartları uygun
bulanmış ve kusmaya çalışmıştı. Sürekli istifra etmeye çalışan Atatürk bu sırada	olmasa dahi bilgiyle kararlılıkla çalışıldığı takdirde başarı sağlanabileceğini göstermek istiyordu.
Hasan Rıza Beye (Soyak) bakarak "Saat kaç?" diye birkaç kez	Atatürk 5 Mayıs 1925'teb kurduğu Orman Çiftliğinde çiftliğin her türlü
sormuş Hasan Rıza Bey her soruşunda "Saat 7 efendimiz" diyerek	faaliyetiyle uğraşmış bütün masraflarını kendi ödemiş. Yaptırdığı köşklerde günlerce haftalarca
cevap vermişti. Bu sırada kendisine haber verilen Neşet Ömer Bey	kaldığı olmuştur. bu köşkler şunlardır; 1.Marmara Köşkü : Atatürk Orman
de gelmişti. Abravaya ile Atatürk'e gereken tedavileri yapıyorlar ve bazı	Çiftliğinin güneyindeki tepeler üzerindedir. Marmara Köşkü iki katlı olarak yaptırılmıştır.
önlemler alıyorlardı. Neşet Ömer Bey bir ara "Dilinizi göreyim efendim."	Alt katında kemerle süslü bir revak vardır. Üst katta Atatürk'ün
diye seslendi. Atatürk dilini yarıya kadar dışarı çıkardı. Neşet Ömer	yatak odası banyo dairesi dinlenme ve çalışma salonları vardır. Atatürk'ün
Bey "Biraz daha uzatınız efendim." diye seslenince Atatürk Neşet Ömer	kullandığı eşyalar mobilyası ve yatak takımları köşkte bir odada bulunmaktadır.
Bey'e bakarak ; - "Vealeykümüsselam" diyerek gözlerini kapattı. Atatürk son	2. Orman Çiftliği Atatürk Köşkü : Bu köşk tek katlı
kez komaya girmişti. 9-10 Kasım gecesini rahatsız geçiren Atatürk artık	ve kiremit çatılıdır. Çatının ortasında bir saat kulesi yükselmektedir. Atatürk'ün
derin bir uykuda gibi yatıyor ve ölümü bekliyordu. 10 Kasım	ölümünden sonra köşk ek yapılarla genişletilmiş Orman Çiftliği İdare binası
1938 günü saat 8 gibi bir ara gırtlağından Hı Hı	yapılmıştır. Köşkte Atatürk'ün kullandığı eşyalar Cumhurbaşkanlığı Çankaya köşküne devir edilmiş
Hı sesleri çıkarmıştı. Saat dokuzu beş geçe gözlerini son kez	burada yalnız Atatürk'e ait çekmeli bir masa bırakılmıştır. Atatürk sağlığında
açarak etrafına baktı ve hemen kapattı. Büyük Önder Atatürk ölmüştü. HAYATINDAKİ	11 Mayıs 1937 günü Marmara köşkünde iken Orman Çiftliğine Silifke
BAZI SONLAR • Anlamlı son sözü "Saat kaç" olmuştu. •	ve Yalova'daki çiftliklerini içerisindeki köşklerle birlikte Milletine armağan ettiğini duyurmuş
Prof. Dr. Neşet Ömer İrdelp'e son söz olarak "Vealeykümüsselam "	bu bağışa ait belgeyi o gün imza etmiştir. 3.Çubuk Barajında
dedi. • Koma içinde manası anlaşılamayan ve devamlı olarak tekrarladığı	Atatürk Köşkü : Çubuk barajı Ankara'nın 11 km kuzeyinde Çubuk
söz "aman dil...aman dil..."di. • Son aldığı gıda 8 Kasım	çayı üzerindedir. Baraj Atatürk'ün direktifleriyle 1929 yılında yapılmaya başlanmış 1936
1938 Salı günü saat 18.35'de dört kaşık elma suyu oldu.	yılında tamamlanarak 3 kasım 1936 yılında yapılan bir törenle Atatürk'ün
• Son yemek istediği sebze enginardı. • Son verilen ilaç	eliyle hizmete girmiştir. Devlet parası ile Türk mühendisleri ve işçilerinin
ölüm halinden kırk dakika önce saat 8.25'de 1/8 aubaine'di. •	emeği ile yapılan baraj Ankara şehrinin içme suyu ihtiyacını karşıladığı
Hekimler ölüm raporunu imzalarken son olarak elini öpen ve gözlerini	gibi Çubuk çayının taşmasını önlemekte ve Ankara ovasının sulanmasını da
kapayan Prof. Dr. Mim Kemal Öke idi. ÖLÜM İLANI Atatürk'ün	temin etmektedir. Ayrıca Ankara'nın en güzel mesire yerlerinden biridir. Baraj
ebediyete intikal edişi Türk Halkına şöyle duyuruluyordu; Türkiye Cumhuriyeti hükümetinin resmi	kapısının sağına şu kitabe okunur: ( Bu Çubuk Bendi Türk
tebliğidir: "Müdavi ve müşavir tabiplerin neşredilen SON raporu Atatürk'ün dünyaya	Ulusunun İlk Cumhur Reisi Kemal Atatürk Devrinde Devlet Merkezi Ankara'nın
gözlerini kapadığını bildirmektedir. Bu acı hadise ile Türk vatanı büyük	su ihtiyacını karşılamak üzere kurulmuştur 1929-1936 ) Çubuk barajı sırtları
yapıcısını Türk milleti ulu şefini insanlık büyük evladını kaybetti. Milletimize	üzerine Atatürk'ün zaman zaman dinlenmesi için küçük bir köşk yaptırılmış
içimiz yanarak bu tarife sığmayan ziya'dan dolayı en derin taziyelerimizi	Atatürk Baraja geldiği zaman bu köşkte dinlenmişlerdir. Atatürk'ün ölümünden sonra
sunarız. Kederlerimizin tesellisini ancak ve ancak O'nun büyük eserine bağlılıkta	köşk bazı ek yapılarla genişletilmiş ve baraj binası müdürlüğü binası
ve aziz vatanımızın hizmetinde ararız. Şurasını da her şeyden evvel	olarak kullanılmaya başlanmıştır bugün köşkte Atatürk'ün baraj gezilerinde bindiği bir
beyan etmeliyiz ki ölmez olan onun büyük eseri Cumhuriyet Türkiye'sidir.	deniz motorundan başka devrine ait hatıra eşya kalmamıştır. (...)
Hükümetimiz içinde bulunduğumuz bu mühim anda bugüne kadar olduğu gibi	İstanbul - DolmabahÇe Sarayinda AtatÜrk'Ün ÖldÜĞÜ Oda Dolmabahçe Sarayı'nda
dikkatle vazife başındadır. Müesses olan nizam ve idame hususunu büyük	Muayede Salonundan sonra geçilen ve bu gün (Hususi Daire) adıyla
Türk milletinin hükümetiyle tek vücut olarak teyit ve temin edeceğine	tanınan bölümün denize bakan yönündeki dördüncü oda Atatürk'ün hayata gözlerin
şüphe yoktur. Teşkilat-ı Esasiye Kanununun 33. maddesi mucibince Büyük Millet	kapadığı tarihi bir oda olarak bütün eşyasıyla bir müze halindedir.
Meclisi derhal yeni reisicumhuru intihap edecektir. Türkiye'nin en büyük makamına	Bu oda Abdülmecid ve daha sonraki Osmanlı padişahlarının kışlık yatak
Teşkilat-ı Esasiye Kanununa göre geçecek zatın etrafında hükümetiyle şanlı ordusuyla	odasıydı. Hususi Dairenin iki büyük salonunu birbirine bağlıyan koridor üzerindeki
ve bütün kuvvetleriyle Türk Milleti sarsılmaz bir varlık olarak toplanacak	bu oda iki kapılı ve dört pencerelidir. Oda'da Atatürk'ün yattığı
ve yükselmesine devam edecektir. Bugün ayrılığına ağladığımız büyük şefimiz Atatürk	bronz işleme bir ceviz karyola gardrop ve komodin vardır. Oda
her vakit Türk Milletine güvendi. Eserlerini bu güvenle yaptı. İdamesi	halılar kanepe ve koltuklarla döşenmiştir. Duvarları açık yeşil üzerine yıldızlar
esbabını da istikmal ederek güvenle büyük milletimize bıraktı. Ebedi Türk	ve çiçeklerle süslü bir kağıtla kaplıdır. Ceviz karyola üzerende keten
Milleti onun eserlerini ebediyetle yaşatacaktır. Türk gençliği onun kıymetli vediası	işlememe beyaz bir örtü mavi bir yorgan vardır. Pencereleri atlas
olan Türkiye Cumhuriyetini daima koruyacak ve onun izinde yürüyecektir. Kemal	perdelidir. Atatürk Savorana yatında geçen rahatsızlık günlerinden sonra 25/26 Temmuz
Atatürk Türk'ün tarihinde ve gönlünde daima yaşayacaktır." CENAZE NAMAZI Son vazifeler	1938 günü saat dokuzu beş geçe bu odada gözlerini yummuştu.
yerine getirilirken dini şart ve örfler itina ve hassasiyetle yerine	Atatürk'ün ölümünden sonra Dolmabahçe Sarayı'nın bu tarihi odası Atatürk'ün yatak
getirilmiştir. Cenaze namazının bir camide kılınıp kılınmama yolunda dinen ne	Odası olarak olduğu gibi muhafaza edildi. Türk Milleti ile birlikte
gerektiği konusunda Makbule Atadan Hanımefendi Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreteri Hasan Rıza	sonsuz bir yas tutarak.
Soyak'a danıştı İlahiyat Fakültesi kelam ilmi ve İslam Felsefesi ordinaryüs
Profesörlerinden Mehmed Şerafettin Yaltkaya'nın fikri alındı. Din alimi cenaze namazlarının
muhakkak camilerde kılınması yolunda kesin bir kayıt olmadığını bildirmiş ve
daha çok makam kıdem ve selahiyeti olarak bir de Diyanet
İşleri Başkanlığı'nın görüşlerinin alınmasını tavsiye etmiştir. Bunun üzerine Diyanet İşleri
Başkanı Mehmed Rıfat Börekçi'nin fikri sorulmuştur. Milli Mücadelenin meşruiyetine dair
Anadolu Uleması fetvasına ilk imza koyan din adamı "O'nun cenaze
namazı tertemiz hale getirdiği bütün vatanda bu farizanın yerine getirilebildiği
her yerde kılınabilir" fetvasını vermiştir. Atatürk'ün cenaze namazını Diyanet İşleri
Başkanlığı yapan Ord. Prof. Mehmet Şerafettin Yaltkaya kıldırmıştır. ETNOĞRAFYA MÜZESİ'NE DEFNİ Cumhuriyetimizin
kurucusu Atatürk 10 Kasım 1938'de sabah saat 09.05'de Dolmabahçe Sarayı'nda
ebedi uykusuna daldı. Vefatı bütün yurdu mateme boğarken dünyada da
büyük üzüntü uyandırdı. Aziz naaşı 19 Kasım 1938'e kadar Dolmabahçe
Sarayı'nda katafalkta kaldı. 19 Kasım günü naaşı top arabası ile
Sarayburnu'na oradan "Zafer" torpidosu ile "Yavuz" zırhlısına nakledildi. Bu arada
bütün dünyada bağımsızlık savaşı ve barışın sembolü olan bu büyük
insanın cenaze töreni için İstanbul'a gelen Rus Fransız Yunan ve
Romen savaş gemileri onu 21 pare top atışı ile son
yolculuğunda selamladılar. Naaş "Yavuz" zırhlısı ile İzmit'e oradan da trenle
20 Kasım 1938'de Ankara'ya getirildi. TBMM'nde hazırlanan katafalkta bir gün
kalan naaş buradan alınarak 21 Kasım 1938'de Etnoğrafya Müzesi'ndeki katafalka
konarak halkın daha uzun süreli ziyaretine imkan sağlandı. 31 Mart
1939'da katafalktan alınan aziz naaş bir müzede mermerden hazırlanan geçiçi
kabre kondu.

nukro